close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
زمانی کوردی و زاراوه کانی
ئه لف) جیاوازیی زاراوه کان: هۆکاره کانی  جیاوازیی  زاراوه کانی  زمانی  کوردی  فراوانن؛ به ڵام  دوو  هۆکاری  سه ره کیی  جوغرافیا  و  سیاسه ت، له  توێژینه وه کاندا، به رچاوترن؛ لێره دا  ئه م  دوو  هۆکاره  ده خه ینه  به ر  باس: 1- جوغرافیا: بارودۆخی  جوغرافیایی  و  سروشتی  کوێستانیی  ئه م  وڵاته، هه بوونی  شاخ  و  کێو  و  ده ربه ندی  فراوان، فراز …
آخرین ارسال های انجمن

زمانی کوردی و زاراوه کانی

ئه لف) جیاوازیی زاراوه کان: هۆکاره کانی  جیاوازیی  زاراوه کانی  زمانی  کوردی  فراوانن؛ به ڵام  دوو  هۆکاری  سه ره کیی  جوغرافیا  و  سیاسه ت، له  توێژینه وه کاندا، به رچاوترن؛ لێره دا  ئه م  دوو  هۆکاره  ده خه ینه  به ر  باس:

1- جوغرافیا: بارودۆخی  جوغرافیایی  و  سروشتی  کوێستانیی  ئه م  وڵاته، هه بوونی  شاخ  و  کێو  و  ده ربه ندی  فراوان، فراز  و  نشێوی  به رچاو  له گه ڵ  هه بوونی  سه رمای  کوشنده  و  بارینی  به فر  و  باران  له ئاستێکی  به رزدا  و  سه ر چاوه گرتنی  چۆم  و  ڕووباری  به لرفه  و  هه ڵکه وتن  له  لێژایی  و  شوێنی  مه ترسیدار،  له  لایه کی دیکه وه  نه بوونی  ڕێگای  هاتوچۆی  شیاو  و  پێوه ندیی  گونجاو  له م  ناوچه دا، زۆرینه ی  تیره و  و  هۆزه کانی  کوردی  له  یه کترین  دابریوه  و  پێوه ندییانی  لاواز  کردووه؛  به م  پێیه  هاوئاهه نگی، یه کریزی  و  پێوه ندیی  فه رهه نگییان  لاواز  بووه؛ که وایه  ئه و  هۆکارانه وه  و  هه روه ها  گۆشه نشین  بوونی  کورده کان، بوونه ته  هۆی  ڕه گداکوتانی  جیاوازیی  نێوان  زاراوه کانی  زمانی  کوردی. به ربڵاویی  عه شیره ته کان، خێڵ  و  تیره کانی  کورد  و  جیایی  نێوانیان، بوونه ته  هۆی  ئه وه ی  که  وێژه یه کی  هاوبه ش  له  کوردستاندا  نه یه ته  دی  و  کاریگه رییه کی  گشتی  که دواتر  دایناوه، بووه ته  هۆی  هاتنه  دیی  چه ندین  زاراوه ی  جیاواز؛ به ڵام  سه ره ڕای  هه موو  ئه مانه  ده توانین  بڵێین  هه موو  زاراوه کانی  زمانی کوردی، له  یه ک  سه رچاوه  هه ڵقوڵاون.

2- سیاسه ت: کوردستان  هه تا  ئه مڕۆ، یه کێتی  و  ده سه ڵاتێکی  سیاسیی  به رچاوی  نه بووه  که  سه رجه می  ناوچه کانی  بگرێته  به ر؛ بێگومان  ئه م  دابه شبوونه  بووته  هۆی  ئه وه ی  که  فه رهه نگ  و  وێژه یه کی  یه کگرتوو  پێک  نه یه ت؛ گه رچی  ده سه ڵات  و  میرنشینی  سه ربه خۆ، به  تایبه ت  له  سه رده می  خه لافه ت  و  ئیسلامییه کاندا  له  کوردستاندا  دامه زراون، به ڵام  نه یانتوانیوه  زمانێکی  یه کانگیر  بیننه دی، چوون  میرنشینه کان، هه رکام  به  زاراوه ی  ناوچه یی  خۆیان  گرینگییان  داوه  و بیریان  له  زمانێکی  یه کگرتوو  نه کردوته وه.

ب) زاراوه کانی زمانی کوردی: زمانی  کوردی،  که  زمانێکی  هیندی- ئه رووپاییه، خاوه نی  چه ندین  زاراوه یه، به ڵام  نه ک  له نێوان  زاراوه  سه ره کییه کانی  کوردیدا، سنوورێکی  جیاکراو  و  دیاریکراو  بوونی  نییه، به ڵکوو  له  نێوان  زاراوه  ناوچه ییه کانیشدا، جیاوازییه کان  زۆر  لاوازه  و  هه موویان  له  زۆرینه ی  به شه کانی  ئاخاوتندا، تا  ئاستێکی  هه ره به رز  هاوبه شن. زانایان  و  زمانناسان، له  سه ر  جیاوازیی  زاراوه کانی  زمانی  کوردی،  دابه شکاریی  جۆراوجۆریان  داناوه؛ به ڵام  به  گشتی  ده توانین  سه رجه می  ئه م  دابه شکارییانه  کۆبکه ینه وه  و  پاش پێداچوونه وه  به م  شێوازه ی  خواره وه  بیانخه ینه  روو:

1- کرمانجیی  سه روو (باکوور): ئه م  زاراوه یه  به ربڵاوترین  زاراوه ی  زمانی  کوردییه  و  زۆرینه ی  جه ماوه ری  کوردستان  قسه ی  پێده که ن. کوردستانی  باکوور  به گشتی، له وانه شاره کانی: بایزید، وان، سیرت، مووش، ماردین، دیاربه کر، خارپووت، غازیانته په، کورده کانی  باکووری  ڕۆژئاوای  ئه رمه نستان، باکووری  سوریا حه له ب  و  قامیشلوو و...)، شاره کانی  دهۆک، سنجار، زێبار و ئامیدی و ئاکری و...ی  باشووری  کوردستان  و  شاره کانی  خووی، ماکۆ  و  سه لماس  و  به شێکی  ورمێ  و  قه توور  له  ڕۆژهه ڵات، هه ر  به م  زاراوه  قسه  ده که ن؛  هه ر  وه ها  به  هۆی  ئه و  جیاوازییانه ی  که  پێشتر  ئاماژه مان  پێکرد، ئه م  زاراوه  سه ره کییه، زاراوه  ناوچه ییه کانی  خواره وه ی  لێده بێته وه: بایزیدی، هه کاری، بوتانی، شه مدینانی و بادینانی و...

 2- کرمانجیی  ناوه راست: ئه م  زاراوه یه  به شێکی  زۆری  ڕۆژهه ڵاتی  کوردستان  و  هه روه ها  باشووری  کوردستان  ده گرێته وه، واته  له  خوار  ده ریاچه ی  ورمێه وه  تا  چۆمی  سیروان،  هه روه ها  له  ئه سه دئابادی  ناوچه ی هه مه دانه وه  تا  به شێک  له  ناوچه ی  حه مرین  له  باشووری  کوردستان؛ به م  پێیه  دانیشتوانی  شاره کانی  سنه، مه ریوان، مه هاباد، سه قز، ناوچه کانی  هه وشار  و  له یلاخ، سلێمانی، که رکووک و... ئه م  زاراوه یه  به کار  دێنن. زاراوه  ناوچه ییه کانی  موکریانی، سۆرانی، ئه رده لانی، بابانی، جافی گه رووسی  و  گه رمیانی  له م  زاراوه  سه ره کییه  سه رچاوه  ده گرن.


3- کرمانجیی  خواروو (باشوور): یه کێکی تر  له  زاراوه  بنه ره تییه کانی  زمانی  کوردی، زاراوه ی  کرمانجیی  خوارووه، که  به شێکی  زئری  ڕۆژهه ڵاتی  کوردستان (لۆرستان، کرماشان و ئیلام) و  هه روه ها  له  باشووری  کوردستانیش (خانه قین، مه نده لی  و  به دره)، له خوده گرێت؛ زاراوه  ناوچیییه کانی  ئه م  زاراوه  بنه ره تییه  بریتین  له: لۆری، که لهۆڕی، له کی، به ختیاری، مامه سه نی  و  کۆهگیلوویه یی (کۆهگوڵی) و...


4- گۆران- زازا: زاراوه ی  گۆران  له  به شی  باشووریی  ڕێگای  نێوان  قه سری  شیرین  و  کرماشان، به ره و  باکوور  ده سپێده کات  تا  کۆتایی  شاخه کانی  هه ورامان  له  نزیک  شاری سنه، له وییشه وه  له  ناوچه ی  ژاوه رۆوه  تا  نزیک  شاری  پنجوین  دواتر  به ره و  ناوچه ی  شاره زوور،  شاره کانی  خورمال، هه ڵبجه  و  بیاره  و  به گشتی  هه ورامانی  باشووری  کوردستان  ده گرێته وه. جیا  له مانه  تیره ی  شه به کییه کان  هه ڵکه وتوو له  باکووری  ڕۆژهه ڵاتی  موسل، به م  زاراوه یه  قسه  ده که ن؛ زاراوه  ناوچه ییه کانی  ئه م  بنزاراوه یه  به گشتی  بریتین  له: گۆرانیی  بنه ره تی (کاکه یی، داقووق، زه نگه نه، قادرکه ره م، سیامه نسوور)، هه ورامی (لهۆن، ته خت، ژاوه رۆ، گاوه رۆ)، باجه لانی  و  زازایی. جێگای  باسه  که  زازاییه کان  به  گشتی  نیشته جێی  شاری  دیرسیم  هه ڵکه وتوو  له  باکووری  کوردستان  و  ده وروبه رین.

درباره : فه‌رهه‌نگ و ئه‌ده‌ب ,
بازدید : 660
امتیاز : نتیجه : 5 امتیاز توسط 5 نفر مجموع امتیاز : 15

برچسب ها : کورد , کوردستان , مه‌ریوان , زرێبار , کرد , کردستان , مریوان , زریبار ,
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی


قالب وبلاگ